AZƏRBAYCAN ƏHALİSİ ARASINDA MİOPİYANIN YAYILMASI PROBLEMİ – MÜASİR MEYİLLƏR

Ağayeva R.B.; Rüstəmova N.M.; Ləmbəranskaya N.R.; Nəzərli C.A.

doi:10.71110/ajo791020251704550917

Müəlliflər

Ağayeva R.B. https://orcid.org/0009-0001-2664-2883
Rüstəmova N.M. https://orcid.org/0009-0004-0620-2428
Ləmbəranskaya N.R.
Nəzərli C.A. https://orcid.org/0009-0005-9883-1762

DOI

https://doi.org/10.71110/ajo791020251704550917

Açar sözlər

miopiya, yayılma (prevalentlik), insidentlik, Azərbaycan

Xülasə

Məqalədə Azərbaycanın əhalisi arasında miopiyanın yayılmasının qiymətləndirilməsinə dair retrospektiv təhlil nəticələri təqdim edilir.

Məqsəd – son onillik (2014 - 2023) ərzində Azərbaycanda miopiyanın yayılma səviyyəsini öyrənmək.

Material və metodlar
2014–2023-cü illər üzrə miopiya ilə bağlı məlumatlar Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin elektron məlumat bazasından (statistik forma F12) əldə edilmişdir. Əhali statistikası www.azstat. gov.az elektron resursundan götürülmüşdür. Miopiyanın əhali arasında paylanmasının təsviri xarakteristikası tibbi statistika metodları ilə 100 min nəfərə hesablanmış, yaş və cins göstəriciləri dörd əhali qrupu üçün (“0–13 yaş”, “14–17 yaş”, “18–29 yaş” və “30 yaşdan yuxarı”) müəyyən edilmiş və illik xəstələnmə göstəricilərinin faiz dəyişməsi qiymətləndirilmişdir.

Nəticələr
Son 10 il ərzində miopiyanın Azərbaycanın ümumi əhalisi arasında orta yayılma göstəricisi 100 min nəfərə 527,3±28,7 təşkil etmiş, xəstələnmənin pik səviyyəsi 2022–2023-cü illərdə müşahidə olunmuşdur (p < 0.05). Bu artım 2022–2023-cü illərdə insidentlik göstəricisinin artması ilə izah olunur. 2022-ci ildə yeni müəyyən edilmiş miopiya hallarının illik artım tempi əvvəlki illə müqayisədə 40,7% olmuş, baxmayaraq ki, 2015, 2020–2021-ci illərdə bu göstərici mənfi olmuşdur. Bütün müşahidə illərində cinslər arasında statistik əhəmiyyətli fərq aşkarlanmamışdır – kişi və qadın xəstəlik hallarının nisbəti 1:1 olmuşdur. Statistik cəhətdən əhəmiyyətli artım “14–17 yaş” və “30 yaşdan yuxarı” qruplarında qeydə alınmışdır (p < 0,05). Bu yaş qruplarında illik artım tempi 2022-ci ildə eyni dərəcədə yüksək olmuş və 2021-ci illə müqayisədə 3–5 dəfə artmışdır.

Yekun
Azərbaycanda miopiyanın yükü ildən-ilə artır və 2023-cü ildə maksimum səviyyəyə çatır ki, bu da miopiyanın mümkün qədər erkən aşkarlanması və monitorinqinin vacibliyini vurğulayır.